fbpx
Εκτύπωση αυτής της σελίδας

Οδηγός επιβίωσης ενηλίκων με ΔΕΠΥ:Το ψυχολογικό προφίλ της διαταραχής

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(24 ψήφοι)

Μεγαλώνοντας με ΔΕΠΥ, ιδιαίτερα αν αυτή μείνει αδιάγνωστη, συσσωρεύονται συγκεκριμένα συναισθήματα, και υιοθετούνται αμυντικοί τρόποι σκέψεις και συμπεριφοράς. Θα αναφερθούμε σε αυτά που σας προβληματίζουν και σας δυσκολεύουν στη διαχείριση της καθημερινότητας, ώστε να μπορείτε να τα αναγνωρίζετε και να τα διαχειρίζεστε διαφορετικά.

Άγχος

  • Είναι φυσικό να αγχώνεστε περισσότερο από άλλους ανθρώπους λόγω της ΔΕΠΥ.
  • Όταν από αφηρημάδα σας ξεφεύγουν πράγματα, χάνετε σημαντικά σημεία μιας συζήτησης, ξεχνάτε ραντεβού, παραλείπετε βασικές λεπτομέρειες σε μια δουλειά που είχατε αναλάβει, είναι φυσικό να έχετε ένα παραπάνω άγχος για το τι σας έχει διαφύγει κάθε φορά.
  • Η ΔΕΠΥ από μόνη της, σας κάνει να αισθάνεστε ότι δεν ελέγχετε τη ζωή σας, και η έλλειψη ελέγχου δημιουργεί άγχος.
  • Είναι κατανοητό επίσης το να αγχώνεστε και για το ποιος θα σας θυμώσει αυτή τη φορά.
  • Το άγχος προέρχεται και από τις εμπειρίες προηγούμενων αποτυχιών που έχουν διαταράξει την αίσθηση αυτοπεποίθησης σας. "Θα τα καταφέρω;", αναρωτιέστε. Καθώς θυμάστε πως άλλες φορές πράγματι δεν τα είχατε καταφέρει.
  • Πολλά πράγματα μπορεί να σας φαίνονται βουνό, και να τα αποφεύγετε από το άγχος του " και από που να αρχίσω τώρα;" Αλλά έτσι δημιουργείται ακόμα μεγαλύτερο άγχος καθώς εν τέλει στοιβάζονται τόσα, που γίνονται βουνό.

Ενοχή και ντροπή

  • Συχνά νιώθετε ενοχή ή ντροπή, γιατί πολύ απλά "φταίτε" στα δικά σας μάτια, αλλά και στα μάτια των άλλων, αφού εξαιτίας της ΔΕΠΥ κάτι θα ξεχάσατε, κάτι θα αποφύγατε, κάπου δε θα προσέξατε.
  • Μπορεί να νιώθετε ντροπή για τα λάθη σας, για το χάος σας, για την αργοπορία σας, για τη διαχείριση των οικονομικών σας.
  • "Είμαι ανεύθυνος, απρόσεκτος, αδιάφορος, δε σκέφτομαι και δε νοιάζομαι" είναι η συνηθισμένη αυτοκριτική.
  • Από ντροπή γίνεστε τελειομανής, είτε παίρνοντας ακόμα περισσότερο χρόνο να τελειώσετε μια δουλειά είτε αναβάλλοντάς την γιατί σας φαίνεται βουνό το πόσο τέλεια θέλετε να γίνει.

Θυμός

  • Η παρορμητικότητα σας οδηγεί σε δυνατές και άξαφνες συναισθηματικές αντιδράσεις, που εξίσου γρήγορα καταλαγιάζουν
  • Συχνά μπορεί να θυμώσετε και να κατηγορήσετε άλλους που δεν σας καταλαβαίνουν, που πάλι νευρίασαν μαζί σας, που σας αδίκησαν, που σας καταπιέζουν τόσο με το να σας λένε συνέχεια τι να κάνετε και να μην κάνετε (τόσο ξεχασιάρηδες, αφηρημένοι και παρορμητικοί που είστε).
  • Το ίδιο γρήγορα όμως ξεθυμώνετε, και δε μπορείτε να καταλάβετε γιατί αυτοί στους οποίους θυμώσατε τόσο εκρηκτικά, είναι ακόμα πληγωμένοι (αφού εσάς σας έχει περάσει και μπορεί να έχετε ήδη ξεχάσει το λόγο που θυμώσατε).
  • Το πολύ άγχος βέβαια οδηγεί σε κούραση και περαιτέρω ευερεθιστότητα.
  • Μια σειρά από αρνητικές εμπειρίες βοηθούν σε παρερμηνείες γεγονότων εις βάρος σας.

Τα παραπάνω συναισθήματα οφείλονται συχνά σε ένα δυσλειτουργικό τρόπο σκέψης. Και ο ίδιος αυτός τρόπος σκέψης ταυτόχρονα εντείνει αυτά τα συναισθήματα.

Δυσλειτουργικές σκέψεις

  • "Δεν εμπιστεύομαι τον εαυτό μου, με απογοητεύω"
  • "Πάντα αποτυγχάνω"
  • "Βασικά είμαι ένας ανίκανος και ελλειμματικός άνθρωπος"
  • "Δε μπορώ να πάρω τη ζωή μου στα χέρια μου"
  • "Η ζωή μου θα είναι πάντα σε ένα χάος"

Οι δυσλειτουργικές σκέψεις συχνά οδηγούν σε, και συνοδεύονται από δυσλειτουργικές συνήθειες, φτιαγμένες για να σας "προστατεύουν" από την προσδοκώμενη αποτυχία, το άγχος και τη ντροπή, τη σίγουρη απογοήτευση και ματαίωση και το θυμό των άλλων. Αυτές όμως κάθε άλλο παρά προστατευτικές είναι. Δημιουργούν πια από μόνες τους άλλα προβλήματα.

Δυσλειτουργικές συνήθειες

  • Αποφυγή της προσπάθειας για όποια δουλειά σας αγχώνει
    • Με μια εκλογίκευση του τύπου "είμαι κουρασμένος", "Ναι είναι κάπως χαοτικά αλλά είμαι ιδιαίτερος, δεν είμαι συμβατικός σαν τους άλλους".
  • Αναβολή
    • Αναβάλλοντας κάτι για αργότερα, αυξάνεται το στρες αλλά και η αδρεναλίνη. Έτσι ενεργοποιείστε από τη μία και βγάζετε τη δουλειά, τελευταία στιγμή βέβαια, αλλά ταυτόχρονα μεγαλώνει το άγχος, μειώνεται η ποιότητα της δουλειάς (γίνεται ένα πασάλειμμα) και στο τέλος όλο και κάτι θα πάει στραβά.
  • Ψευδοαποτελεσματικότητα
    • Καταπιάνεστε με όλες τις χαμηλής προτεραιότητας δουλειές, γεμίζοντας απλά το χρόνο, κάνοντας πολλά πράγματα ταυτόχρονα, χωρίς όμως να τελειώνετε κανένα, και αποφεύγοντας πάντα το πιο σημαντικό.
  • Ζογκλέρ: έχετε πολλά ανοιχτά θέματα
    • Νιώθετε έτσι και δραστήριοι και ικανοί.
    • Η ικανοποίηση που παίρνετε όμως είναι κούφια.
  • Κατηγορείτε άλλους για τα λάθη σας και γίνεστε επιθετικοί.
    • Είναι φυσικό καθώς πράγματι δε θυμάστε π.χ. τι σας είχαν πει να κάνετε.
    • Έτσι προστατεύεστε και από τις κατηγορίες άλλων για τις δικές σας παραλείψεις.
  • Βιάζεστε και τα κάνετε όλα γρήγορα και παρορμητικά
    • Γιατί βαριέστε. Κάνετε το μαρτύριο να τελειώσει πιο γρήγορα μεν αλλά με πιο πολλά λάθη δε, επιβεβαιώνοντας τελικά, την πεποίθηση σας ότι ήταν πράγματι κάτι πολύ δύσκολο και ανέφικτο.

Με τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας, εκπαιδευμένου στη ΔΕΠΥ, θα μπορέσετε να ανιχνεύσετε τις δικές σας δυσλειτουργικές σκέψεις και συνήθειες, να καταλάβετε και να δουλέψετε τα δικά σας συναισθήματα, που συνοδεύουν και επιδεινώνουν τη ΔΕΠΥ, και να κάνετε κάποιες αλλαγές που θα σας βοηθήσουν να αναλάβετε υπεύθυνα, δημιουργικά και με αποδοχή τη διαταραχή σας.

Και τέλος να θυμάστε: "Το 80% μιας πετυχημένης ζωής είναι απλά να εμφανίζεσαι", Woody Allen, ηθοποιός, χρόνια στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή!

Και μια μικρή συμβουλή για ΕΝΑΝ ΘΕΤΙΚΟ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟ ΤΡΟΠΟ ΣΚΕΨΗΣ

  • "Θα μάθω να ξεχωρίζω τι μπορώ να ελέγξω και τι όχι, και θα δώσω την ενέργεια και το χρόνο μου σε αυτά που μπορώ"
  • "Η επιτυχία μπορεί να βασίζεται στις δικές μου ενέργειες και δυνατότητες και στα δικά μου μέσα"
  • "Έχω δυνατά σημεία και στέκομαι σε αυτά"
  • "Πιστεύω ότι τα λάθη είναι ευκαιρίες για μάθηση και εξέλιξη"
  • "Προσφέρω κάτι καλό σε αυτόν τον κόσμο"


Νιόβη Μιχαλοπούλου, Psy. D.

Κλινική Ψυχολόγος